Mustafa Kemal Atatürk
Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu ve ilk Cumhurbaşkanı
Mustafa Kemal Atatürk, Millî Mücadele’nin önderi,
asker ve devlet adamıdır.
Bağımsızlık mücadelesi, Cumhuriyet’in kuruluşu ve
eğitimden hukuka uzanan reformlarıyla Türkiye’nin
modern tarihinde belirleyici rol oynamıştır.
Çocukluğu ve Eğitimi
Mustafa Kemal Atatürk, 1881 yılında Selanik’te doğdu.
Annesi Zübeyde Hanım, babası Ali Rıza Efendi’dir.
İlk öğreniminin ardından askerî eğitime yöneldi.
Manastır Askerî İdadisi’nde ve İstanbul’daki askerî
okullarda öğrenim gördü. 1905 yılında Harp Akademisinden
kurmay yüzbaşı olarak mezun oldu.
Askerî Hayatı
Osmanlı ordusunda çeşitli görevler üstlendi. Trablusgarp
ve Balkan Savaşları döneminde görev yaptı. Birinci Dünya
Savaşı sırasında özellikle 1915 Çanakkale Muharebeleri’nde
gösterdiği komutanlıkla öne çıktı. Daha sonra Kafkasya
ve Suriye-Filistin cephelerinde görev aldı.
Millî Mücadele ve Bağımsızlık
19 Mayıs 1919’da Samsun’a çıkışı, Millî Mücadele’nin
başlangıcındaki önemli dönüm noktalarındandır.
Amasya Genelgesi, Erzurum Kongresi ve Sivas Kongresi,
ulusal egemenlik temelindeki bağımsızlık mücadelesinin
örgütlenmesinde belirleyici oldu.
23 Nisan 1920’de Türkiye Büyük Millet Meclisi Ankara’da
açıldı. Mustafa Kemal, Millî Mücadele’nin askerî ve siyasi
liderliğini üstlendi. Sakarya Meydan Muharebesi sonrasında
Gazi unvanı ve mareşal rütbesi aldı. 1922 Büyük Taarruz
ve Başkomutanlık Meydan Muharebesi ile savaşın askerî
açıdan belirleyici aşaması tamamlandı.
Cumhuriyet’in Kuruluşu
29 Ekim 1923’te Cumhuriyet ilan edildi ve Mustafa Kemal
Atatürk, Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk Cumhurbaşkanı seçildi.
Cumhuriyet döneminde yeni devletin kurumlarının kurulması
ve çağdaşlaştırılması yönünde kapsamlı çalışmalar yürütüldü.
İnkılaplar ve Toplumsal Dönüşüm
Atatürk döneminde eğitim, hukuk, toplumsal yaşam,
ekonomi ve kültür alanlarında önemli değişiklikler yapıldı.
1924 yılında Tevhid-i Tedrisat Kanunu kabul edildi.
1926 yılında Türk Medeni Kanunu yürürlüğe girdi.
1928 yılında yeni Türk harfleri kabul edildi.
Kadınların belediye seçimlerinde seçme hakkı 1930’da,
milletvekili seçme ve seçilme hakkı ise 1934’te tanındı.
Türk Tarih Kurumu ve Türk Dil Kurumu gibi kurumların
gelişmesiyle tarih, dil ve kültür alanındaki çalışmalar
desteklendi.
Son Yılları ve Vefatı
Mustafa Kemal Atatürk, 10 Kasım 1938’de İstanbul’daki
Dolmabahçe Sarayı’nda hayatını kaybetti.
Naaşı 1953 yılında Ankara’daki Anıtkabir’e nakledildi.
Atatürk’ün Mirası
Atatürk’ün tarihsel mirasında ulusal egemenlik,
bağımsızlık, Cumhuriyet, eğitim ve çağdaşlaşma önemli
bir yer tutar. Yaşamı ve çalışmaları, Türkiye Cumhuriyeti’nin
tarihinde ve toplumsal hafızasında kalıcı bir iz bırakmıştır.